FERRERO hakkındaki iptal kararı büyük tepki çekmişti

Ancak istinaf mahkemesi bu iptal kararının yürütmesini durdurdu. Böylece Ferrero’nun verdiği taahhütler yeniden yürürlüğe girdi.

Rekabet Kurulu’nun, fındık piyasasında etkin konumda bulunan Ferrero hakkında 2022 yılında başlattığı soruşturma, bir yıl süren detaylı analizler ve saha görüşmeleri sonucunda şirketin taahhütleriyle sonuçlanmıştı. Kurul, bu taahhütleri rekabetçi yapının korunması açısından yeterli bularak soruşturmayı sonlandırmıştı.

Ancak geçtiğimiz günlerde idare mahkemesi, Rekabet Kurulu’nun bu kararını iptal etti. Bu iptal kararı fındık sektöründe büyük yankı uyandırdı. Özellikle yeni alım sezonunun başlamasına kısa süre kala alınan bu karar, fındık üreticileri açısından belirsizliği ve tedirginliği artırdı.

REKABET KURUMU DERHAL HAREKETE GEÇTİ

Gelişmelerin ardından Rekabet Kurumu, konunun hem ekonomik hem de sektörel boyutta taşıdığı önemi dikkate alarak vakit kaybetmeden istinaf mahkemesine başvurdu. Kurumun hızlı müdahalesi sonucunda istinaf mahkemesi, idare mahkemesinin iptal kararının yürütmesini durdurdu.

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, Dünya Gazetesi’ne yaptığı açıklamada süreci şu sözlerle değerlendirdi:

“Konunun önemi ve aciliyeti nedeniyle kararı hızla istinafa taşıdık. Mahkeme, yürütmeyi durdurma kararı verdi. Bu durumda, Kurul’un kararı geçerliliğini koruyacak ve Ferrero’nun verdiği taahhütler yürürlükte kalmaya devam edecek.”

ÜRETİCİLER KORUMA ALTINDA

Küle, özellikle fındık alım sezonunun ağustos ayında başladığını ve satışların büyük bölümünün eylül ile aralık ayları arasında gerçekleştiğini hatırlatarak, “Tam da bu dönem öncesinde mahkeme kararıyla taahhütlerin iptal edilmesi, fındık sektörüne zarar verecekti. Bu karar sektörde serbest alım uygulamalarının önünü açabilirdi” dedi.

Rekabet Kurumu’nun amacı, başta üreticiler olmak üzere tüm sektör paydaşlarının zarar görmesini önlemekti. Küle’ye göre, eğer taahhütler devre dışı kalmış olsaydı, Ferrero piyasada herhangi bir kısıtlamaya tabi olmadan, TMO fiyatlarının altında alım yapabilecek ve piyasa dengesini bozabilecek güce sahip olacaktı.

İstinaf mahkemesinin kararıyla bu senaryo engellenmiş oldu. Böylece hem fındık üreticileri hem de tüccarlar koruma altında kalmaya devam edecek.

TAAHHÜTLERİN DETAYLARI

Rekabet Kurulu’nun daha önce kabul ettiği taahhütler, Ferrero’nun pazardaki gücünü dengeleyecek şekilde oluşturulmuştu. Bu taahhütler arasında:

• Kabuklu fındık alım miktarının azaltılması ve iç fındık alım miktarının artırılması,
• Fındık alım zamanlamasının ve miktarının pazarın doğal işleyişini bozmaması,
• Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) fiyatlarının altında alım yapılmaması

gibi önemli başlıklar yer alıyordu. Kurul, bu taahhütlerin pazardaki rekabetçi yapıyı koruyacağını ve dosyadaki şikayetleri çözüme kavuşturacağını belirterek soruşturmayı sonlandırmıştı.

Küle, taahhütlerin yalnızca para cezası kadar değil, bazı durumlarda daha etkili bir yaptırım yöntemi olduğuna dikkat çekti. Üstelik taahhütlere uyulmaması halinde şirketler için günlük para cezası gibi ağır yaptırımlar da söz konusu olabiliyor.

FINDIK TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK BİR ÜRÜN

Türkiye, dünya fındık üretimi ve ihracatında lider ülke konumunda bulunuyor. Özellikle Karadeniz Bölgesi’nde binlerce üretici ve tüccarın geçim kaynağı olan fındık, aynı zamanda ülke ekonomisi için stratejik bir tarım ürünü olarak kabul ediliyor. Tarımsal ihracat geliri ve yerel istihdam açısından da büyük öneme sahip.

Bu bağlamda, Rekabet Kurumu’nun 2022 yılında başlattığı soruşturma da oldukça kapsamlı şekilde yürütüldü. Ferrero’nun yanı sıra sektördeki üreticiler, aracılar, kırıcılar ve ihracatçılarla yapılan görüşmelerde fiyat, maliyet ve kâr marjı analizleri detaylı olarak incelendi. Ordu, Giresun, Samsun, Düzce ve Bolu gibi fındık üretiminin yoğun olduğu illerdeki kamu yetkilileri ve şirket temsilcileriyle birebir görüşmeler yapıldı.

2024’TE REKOLTE DÜŞÜK, PİYASA DAHA HASSAS

2024 yılında Türkiye’nin fındık rekoltesi 717 bin ton olarak açıklandı. Bu miktar, Türkiye’yi yine dünyada birinci sıraya taşıdı. Ancak aynı zamanda, rekoltenin bazı bölgelerde büyük kayıplarla gerçekleştiği öne sürülüyor.

Özellikle Nisan ayında yaşanan zirai don olayı nedeniyle, Ordu ilinde kabuklu fındık rekoltesinde yüzde 70’e varan bir kayıp yaşandığı yerel medyada iddia edildi. Bu durum, hem fiyat dengesini hem de piyasadaki alım koşullarını daha kırılgan hale getirdi.

2024 yılı verilerine göre:

• Fındık ihracat miktarı: 324 bin 438 ton
• İhracat geliri: 2 milyar 634 milyon dolar
• Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı: %1,16
• En çok fındık ihraç edilen ülkeler: Almanya (%27), İtalya (%19)
• TMO kabuklu fındık alım fiyatları: Levant kalite 130 TL, Giresun kalite 132 TL

Bu kritik dönemde Ferrero’nun sınırsız şekilde alım yapmasının önüne geçilmesi, üreticilerin korunması açısından büyük önem taşıyor.

REKABET KURUMU GÖZÜNÜ AYIRMAYACAK

Birol Küle, açıklamasının sonunda “Tüm bu süreç sonunda, Rekabet Kurumu’nun gözünün Ferrero’nun üzerinde olacağına dair herhangi bir kuşku bulunmamaktadır” diyerek Kurum’un denetim faaliyetlerinin süreceğini vurguladı.

Fındık piyasasındaki rekabetin sağlıklı şekilde işlemesi için alınan kararların, hem üretici hem de ihracatçı açısından adil bir ortam yaratmayı amaçladığı belirtiliyor. Rekabet Kurumu’nun adımları, gelecekte benzer durumlarla karşılaşılması halinde de sektöre yön verecek nitelikte değerlendiriliyor.