Topal Osman’ın hikâyesini kim ortadan kaldırdı?

Giresun tarihinin önemli isimlerinden Gazi Osman Ağa’yı ve Giresun Uşakları’nı konu alan 1966 yapımı Topal Osman filminin akıbeti hâlâ bilinmiyor. Türk sinema arşivlerinde kayıtları ve afişi bulunan filmin gösterilebilir bir kopyasına ulaşılamaması, tarihî yapımın nasıl kaybolduğu sorusunu gündemde tutuyor.

Atatürk’ün Fedaisi Topal Osman adıyla da bilinen filmde Gazi Osman Ağa’yı usta oyuncu Ahmet Mekin canlandırdı. Ural Ozon’un yönettiği, Necil Ozon’un yapımcılığını üstlendiği filmde Ayşen Ay, Ali Şen ve Eşref Vural da rol aldı.

AHMET MEKİN: ELİMDE TEK BİR KOPYASI YOK

2013 yılında yayımlanan bir araştırma yazısında, Ahmet Mekin ile yapılan söyleşiye yer verildi. Mekin’in, filmin 1966 yılında Giresun’da oldukça zor şartlarda çekildiğini anlattığı belirtildi.

Yaklaşık beş ayda tamamlanan filmin Türkiye genelinde gösterime girdiği ve dönemin şartlarına rağmen ilgi gördüğü aktarıldı.

Mekin’in en büyük üzüntülerinden birinin, emek verdiği filmin kendisinde bile tek bir kopyasının bulunmaması olduğu ifade edildi.

FİLM TOPLATILIP YOK MU EDİLDİ?

Gazi Osman Ağa’nın hayatını anlatan filmin ortadan kaybolması, tarihî tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Film, Gazi Osman Ağa’ya yönelik geçmişten gelen husumetler nedeniyle kasıtlı olarak mı yok edildi? Gösterimdeki kopyalar birileri tarafından toplatıldı mı? Yoksa dönemin yetersiz arşivleme koşulları nedeniyle mi kayboldu?

Bugüne kadar ortaya konulan bilgiler, filmin kasıtlı olarak imha edildiğini kanıtlamıyor. Ancak filmin son kopyasının nerede bulunduğu ve nasıl kaybolduğu da açıklığa kavuşmuş değil.

Türk sinemasında geçmiş yıllara ait birçok yapımın saklama koşulları, fiziksel bozulma ve arşiv eksiklikleri nedeniyle kaybolduğu biliniyor. Topal Osman filminin de benzer bir akıbete uğramış olması ihtimaller arasında bulunuyor.

GİRESUN’UN TARİHÎ HAFIZASI BU FİLMDE SAKLI

1966 yılında çekilen filmin Giresun açısından taşıdığı değer yalnızca sinema tarihiyle sınırlı değil.

Döneme ilişkin araştırmalarda, çekimlerin Giresun’da yapıldığı, çok sayıda vatandaşın figüran olarak görev aldığı ve dönemin bazı kamu görevlilerinin de yapımda yer aldığı aktarılıyor.

Bu nedenle filmin bulunması, yalnızca Gazi Osman Ağa’nın beyazperdedeki hikâyesini değil, 1960’lı yılların Giresun’unu da yeniden görme fırsatı sağlayabilir.

60 YILLIK SIR İÇİN ARŞİVLER AÇILMALI

Filmin akıbetinin aydınlatılması için Kültür ve Turizm Bakanlığı, sinema arşivleri, eski yapım şirketlerinin kayıtları ve özel koleksiyonların kapsamlı biçimde incelenmesi gerekiyor.

Özellikle filmin dağıtım kayıtları, gösterildiği sinemalar, yapım şirketinden kalan belgeler ve dönemin sinema işletmecilerinin arşivleri önemli ipuçları barındırabilir.

Giresun’un Millî Mücadele tarihini konu alan bu yapımın bulunması, hem Türk sineması hem de kentin kültürel mirası açısından değer taşıyor.

Aradan 60 yıl geçti. Filmin adı biliniyor, oyuncuları biliniyor, afişi bulunuyor. Ancak filmin kendisi ortada yok.

Şimdi cevap bekleyen soru şu: Gazi Osman Ağa’yı ve Giresun Uşakları’nı anlatan bu tarihî eser gerçekten kayboldu mu, yoksa bir arşivin karanlık raflarında yeniden gün yüzüne çıkarılmayı mı bekliyor?