Giresun Üniversitesi, Şeyh İdris sempozyumunda bilim insanlarını buluşturacak

“Karadeniz’de Fütüvvet ve Ahilik Sempozyumu/Şûrası-II: Şeyh İdris”, 24-25 Eylül 2026 tarihlerinde Giresun ve Piraziz’de gerçekleştirilecek. İki gün sürecek sempozyumda yedi bilimsel oturum, açılış konferansı ve değerlendirme oturumu yapılacak.

Program, 24 Eylül Perşembe günü saat 09.00’da açılış töreni ve protokol konuşmalarıyla başlayacak. Saat 10.00’da Prof. Dr. Muharrem Akoğlu açılış konferansını verecek.

AHİLİĞİN KURUMSAL YAPISI ELE ALINACAK

Saat 10.45’te başlayacak ilk oturumu Prof. Dr. Muzaffer Elmas yönetecek. “Ahiliğin Kurumsal Zemini ve Karadeniz’de Dinî ve Sosyal Teşkilatlanma” başlıklı oturumda Prof. Dr. Ramazan Adıbelli, ahiliği ahlaki bir idealin kurumsallaşması üzerinden değerlendirecek. Dr. Bekir Sarıyıldız, ahiliğin Karadeniz’deki gelişimini; Dr. Veysel Öz, fütüvvetten ahiliğe toplum eğitimi, ahlak inşası ve sosyal düzeni anlatacak.

Prof. Dr. Mustafa Bakırcı, Piraziz Şeyh İdris Zaviyesi örneğinde Doğu Karadeniz’de iskân ve dinî hayatın örgütlenmesini ele alacak. Araştırmacı Mehmet Fatsa ise Karadeniz’in fethi ve iskânı sürecinde Şeyh İdris Tekkesi’ni inceleyecek.

GAZETEMİZ YAZARI AYHAN YÜKSEL DE KONUŞACAK

Saat 14.00’te Prof. Dr. Feridun Mustafa Emecen başkanlığında yapılacak “Ahiliğin Sosyal ve Siyasal Etkileri” oturumunda Prof. Dr. İlhan Şahin, sahaflarda yeni bulunmuş bir fütüvvetnameyi ve hikâyesini anlatacak. Gazetemiz Yazarı Ayhan Yüksel, “Mevlana Ede Derviş Zaviyesi Üzerine Bazı Mülahazalar” başlıklı bildirisini sunacak.

Dr. Habib Celaleddin Kartal, Moğol istilası karşısında ahilik ve Kayseri savunmasını; Öğretmen Zehra Dündar, aynı dönemde ahi teşkilatlarının yerel direniş ve düzen sağlamadaki etkisini ele alacak. Dr. Kerim Köksal Kaya ise Tokat ve Amasya bağlamında Kadı Burhaneddin Devleti’nin kuzey sınırlarındaki ahileri değerlendirecek.

Aynı saatte Prof. Dr. Güven Özden başkanlığında “Ahiliğin Sosyal ve Ekonomik Fonksiyonları” oturumu düzenlenecek. Prof. Dr. Saim Ocak ve Dr. Miraç Şamil Pekşen, Esnaf Ahilik Sandığı Sigortası kapsamındaki ödeme ve hizmetleri anlatacak.

Doç. Dr. Sezai Korkmaz, esnaf sandıkları ve kimlik inşasını; Dr. Ferhat Güngör, esnaf orta sandıklarının sosyal dayanışmadaki rolünü inceleyecek. Dr. Adem Polat, fütüvvetnamelerdeki mesleki ahlak ilkelerinin günümüz iş etiğine yansımalarını; Dr. Oğuzhan Ateş, ahilikten sınıf bilincine direniş ve atılım konusunu işleyecek.

TASAVVUF, EDEBİYAT VE SOSYAL AĞLAR

Saat 15.45’te Prof. Dr. Mustafa Kara başkanlığında gerçekleştirilecek “Fütüvvet, Tasavvuf ve Edebiyat” oturumunda Prof. Dr. Mehmet Kasım Özgen, tasavvuf felsefesinde insan-ı kâmil meselesini anlatacak. Doç. Dr. Rıfat İlhan Çelik, ahi teşkilatını etkileyen Türk kültürü unsurlarını değerlendirecek.

Dr. Serhat Gültaş, Abdürrezzak Kâşânî perspektifinden fütüvvetin ontolojik temelini; Dr. Halil Bozkurt, Sülemî’nin Kitâbü’l-Fütüvve’sinde kullanılan ayetlerin işârî tefsirlere yansımasını ele alacak. Dr. Betül Tarakçı ise fütüvvet adabından adabımuaşeret kurallarına uzanan ilişkiyi inceleyecek.

Eş zamanlı “Karadeniz’de Ahilik ve Dinî-Sosyal Ağlar” oturumunu Prof. Dr. Hüseyin Şahin yönetecek. Prof. Dr. Abdullah Özbolat, din, bellek ve kültürel ağlar bağlamında Karadeniz ahiliğini; Prof. Dr. Ali Açıkel, yeni belgeler ışığında Niksarlı Ahi Pehlivan ve vakıf eserlerini anlatacak.

Doç. Dr. Oktay Karaman, Osmanlı arşivindeki 19. yüzyıl Karadeniz ahiliği belgelerini değerlendirecek. Dr. Mustafa Tekbaş, Safevi Rumlu Nur Ali’nin Karadeniz’deki faaliyetlerini ve Osmanlı Devleti’nin aldığı tedbirleri aktaracak. Dr. Filiz Akçay, Şeyh Oruç Bey Zaviyesi örneğinde Doğu Karadeniz’de iskân ve sosyal organizasyonu ele alacak.

PİRAZİZ’DE ŞEYH İDRİS OTURUMLARI

25 Eylül Cuma günü Piraziz’deki program, saat 09.00’da mehter yürüyüşüyle başlayacak. Protokol konuşmalarının ardından saat 10.30’da Gökçeali Emir Yücel Okulu Salonu’nda “Karadeniz’de Bir Ahi: Şeyh İdris” oturumu yapılacak.

Prof. Dr. Hamit Er’in yöneteceği oturumda Doç. Dr. Mehmet Akif Korkmaz, Abdal’dan Piraziz’e Şeyh İdris belleğini; Dr. Kani Ayvaz, Şeyh İdris’in Karadeniz ahiliğindeki yerini anlatacak. Arşiv Uzmanı Ahmet Semih Torun, Niksar’daki ahiler ve diğer sufilerin Karadeniz’e etkileriyle Şeyh İdris’in faaliyetlerini inceleyecek. Prof. Dr. Abdulvahap Taştan, halk dindarlığında kutsallık pratikleri ve toplumsal hafızayı değerlendirecek.

Saat 14.00’te Prof. Dr. Eyüp Nefes başkanlığında “Karadeniz Ahiliğinde Şahıs ve Mekân” oturumu başlayacak. Prof. Dr. Beyhan Kesik, Şeyh Musa Ocağı ve Zaviyesi’ni; Dr. Yunus Mercimek, arşiv belgeleri ışığında Şeyh İdris Zaviyesi’ni ele alacak.

Prof. Dr. Eyüp Nefes ve Dr. Müslüm Aydın, Şeyh İdris Tekkesi Vakfı yapılarının mimari özelliklerini sanat tarihi açısından inceleyecek. Yüksek lisans öğrencisi Mürşide Arslan ise Şeyh İdris örneğinde ahilik tecrübesini ve sivil toplumun tarihsel kökenlerini anlatacak.

SON OTURUMDA GENEL DEĞERLENDİRME

Bilimsel program, saat 15.30’da Prof. Dr. Yılmaz Can başkanlığında yapılacak değerlendirme oturumuyla tamamlanacak. Bu oturumda Prof. Dr. Ahmet Ali Bayhan, Prof. Dr. Feridun Mustafa Emecen, Prof. Dr. İlhan Şahin ve Prof. Dr. İbrahim Tellioğlu söz alacak.