Giresun’un 2 bin 406 kahramanı gün yüzüne çıktı!

Giresun’un Millî Mücadele tarihine ışık tutacak önemli bir araştırma kitaplaştırıldı. Giresunlu tarihçi Murat Bıyık tarafından hazırlanan İstiklal Madalyalı Giresunlular adlı eser, Arı Sanat Yayınları tarafından Temmuz 2026’da yayımlandı.

Devlet Arşivleri Başkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi arşivlerinde yürütülen araştırmada, 1921-1990 yılları arasındaki belgeler incelendi. Giresun ve ilçeleriyle ilgili 3 bin 125 arşiv bulgusundan hareketle hazırlanan kitapta, madalyaları sonradan iptal edilenler de dâhil olmak üzere 2 bin 406 kişinin künye kayıtları bir araya getirildi.

Araştırma, Giresun’un İstiklal Harbi’ndeki yerini yalnızca Topal Osman Ağa ve Giresun gönüllü alayları üzerinden değil, farklı askerî birliklerde görev yapan yüzlerce Giresunlunun kayıtları üzerinden de ele alıyor.

3125 BELGE BULGUSUNDAN 2406 KİŞİNİN KAYDINA ULAŞILDI

Murat Bıyık’ın çalışmasının en dikkat çekici yönlerinden biri, araştırmanın doğrudan arşiv belgelerine dayanması oldu.

Yazar, Devlet Arşivleri Başkanlığı ile TBMM Arşivinde bulunan İstiklal Madalyası kayıtlarını tarayarak Giresun ve ilçeleriyle bağlantılı belgeleri derledi.

Araştırmanın sonucunda 3 bin 125 bulgu değerlendirilirken, toplam 2 bin 406 kişinin künye kaydı kitapta yer aldı.

Eserde kişilerin isimlerinin yanı sıra askerî birlikleri, rütbeleri ve memleket bilgileri de bulunuyor. Kayıtların yanında arşiv referanslarına yer verilmesi, çalışmayı aile geçmişini araştıran vatandaşlar ve tarihçiler açısından da değerli kılıyor.

Bıyık, kitabın ön sözünde araştırmanın sınırlarını da açıkça ortaya koydu. Bazı arşiv klasörlerindeki eksiklikler nedeniyle bütün madalya kayıtlarına ulaşamadığını belirten araştırmacı, çalışmanın mevcut belgeler üzerinden hazırlandığını ifade etti.

Bu nedenle kitapta yer alan 2 bin 406 kişilik kayıt, Millî Mücadele’ye katılan Giresunluların tamamını değil, incelenen arşivlerde kayıtlarına ulaşılabilen kişileri kapsıyor.

GİRESUN’UN 10 İLÇESİNDEN KAHRAMANLAR

Kitapta Giresun merkez ile birlikte Alucra, Bulancak, Dereli, Espiye, Eynesil, Görele, Keşap, Şebinkarahisar ve Tirebolu başlıkları altında İstiklal Madalyası kayıtları derlendi.

Bu bölümde askerlerin adları, baba adları, rütbeleri ve görev yaptıkları birliklere ilişkin bilgiler bulunuyor.

Örneğin Alucra bölümünde 12. Tümen Nakliye Efradında görev yapan Abdullah oğlu Mehmet Ali Tuna, 81. Alay 1. Taburda onbaşı olarak görev yapan Abdullah oğlu Şaban Kapıyoldaş ve Sarıkamış Demir Yollarında makinist olarak görev yapan Abdülnebi oğlu Hasan Şeyranlı’nın kayıtlarına yer veriliyor.

Aynı bölümde Erzincan ve Erzurum Jandarma alaylarında, Şark Cephesi birliklerinde ve farklı tümenlerde görev yapan Giresunluların isimleri de bulunuyor.

Bu kayıtlar, Giresunluların Millî Mücadele’deki görevlerinin yalnızca cephede silah kullanmakla sınırlı olmadığını; nakliye, demir yolu, jandarma ve diğer askerî hizmetlerde de görev aldıklarını ortaya koyuyor.

TOPAL OSMAN AĞA İLK SIRADA

Eserde İstiklal Madalyası ile ödüllendirilen ilk Giresunlu olarak Topal Osman Ağa’ya özel bir bölüm ayrıldı.

Giresun’un Millî Mücadele tarihinde önemli bir yere sahip olan Topal Osman Ağa’nın ardından, Giresun Nizamiye Alayı’ndan 42, 44 ve 47. alaylara uzanan askerî teşkilatlanmanın tarihçesi ele alındı.

Kitapta ayrıca İstiklal Harbi’ne katılan alayların sancaklarının İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmesi konusu incelendi.

Böylece Giresunlu askerlerin bireysel madalya kayıtları ile Giresun gönüllü alaylarının tarihî geçmişi aynı çalışmada buluşturuldu.

42, 44 VE 47. ALAYLARIN MADALYALARI GÜNDEMDE

Kitabın hazırlanma süreci, Giresun’da son yıllarda gündeme gelen İstiklal Madalyası mücadelesiyle de bağlantılı.

Murat Bıyık, ön sözünde İnebolu, Samsun ve Trabzon Mavnacılar Loncalarına verilen İstiklal Madalyalarının ardından Giresun’un da Millî Mücadele’deki katkılarından dolayı ödüllendirilmesi gerektiği yönünde kamuoyu oluştuğunu hatırlattı.

Bu tartışmalar sürerken 15 Eylül 2025 tarihinde Giresun Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliği Başkanı Ali Kara ve Hilal Mutlu Karaibrahim ile birlikte gerçekleştirdikleri “Giresun’un İstiklal Madalyaları” konulu yayında önemli belgeleri kamuoyuna duyurduklarını belirtti.

Bıyık’ın aktardığına göre söz konusu yayında, 42, 44 ve 47. alaylara İstiklal Madalyası verildiğini gösteren belgeler ilk kez Giresun kamuoyuyla paylaşıldı.

Bu gelişmenin ardından Ali Kara’nın öncülüğünde “Giresun’un İstiklal Madalyaları ve Yiğit Giresun İmza Kampanyası” başlatıldı.

368 BİN 417 KİŞİDEN DESTEK

Giresun’un İstiklal Madalyası mücadelesi kısa sürede geniş bir kamuoyu desteğine ulaştı.

Kitapta yer alan bilgilere göre Giresun Valiliği, Giresun Üniversitesi, belediyeler, siyasetçiler ve özellikle gurbette yaşayan Giresunluların oluşturduğu sivil toplum kuruluşları kampanyaya destek verdi.

Kentte imza stantları kurulurken dijital ortamda da imza toplandı.

Bıyık, kitabın 25 Haziran 2026 tarihli ön sözünde kampanya kapsamında toplam 368 bin 417 dijital ve ıslak imzaya ulaşıldığını kaydetti.

Araştırmacı ayrıca İYİ Parti İstanbul Milletvekili Burak Akburak’ın girişimleri sonucunda 42, 44 ve 47. alayların sancak ve madalyalarının Harbiye Askerî Müzesi envanterinde bulunduğunun tespit edildiğini belirtti.

Bıyık, kamuoyunda oluşan bu ilginin kitabın derleme ve tasnif çalışmalarını hızlandırdığını ifade etti.

ARŞİVLERDEKİ EKSİK DOSYALAR ARAŞTIRMAYI ZORLAŞTIRDI

Murat Bıyık, araştırma sürecinde karşılaştığı güçlükleri de okuyucularıyla paylaştı.

Kitapta eksik ve boş klasörler, iptal edilen madalyalar, mükerrer madalya iptalleri, karışık arşiv tasnifi, eksik ifadeler, değişen memleket ve birlik isimleri ile benzer isimlerden kaynaklanan sorunlar ayrı başlıklar altında ele alındı.

Araştırmacı, bazı arşiv koleksiyonlarının geçici süreyle araştırmaya kapatılmasının da çalışmayı etkilediğini belirtti.

Özellikle eksik klasörler nedeniyle birçok Giresunlunun madalya kayıtlarına ulaşamadığını ifade eden Bıyık, gelecekte arşivlere yeni belgeler eklendiğinde çalışmasını genişletmek istediğini kaydetti.

Bıyık’ın dikkat çektiği bir başka konu ise askerlik şubelerinde bulunan tarihî kayıtlar oldu.

Giresun ve ilçelerinin askerlik şubelerindeki kütük ve künye defterlerinin, Millî Mücadele’ye katılan Giresunlular hakkında çok daha kapsamlı bilgiler içerdiğini belirten araştırmacı, bu kayıtların günümüzde araştırmacıların erişimine açık olmadığını ifade etti.

GELECEK NESİLLERE TARİHÎ EMANET

Murat Bıyık, kitabının ön sözünde gelecek nesillere de dikkat çekici bir çağrıda bulundu.

Eksik belgeler tamamlandığında araştırmasını yeniden ele almak istediğini belirten Bıyık, bunu gerçekleştirememesi durumunda çalışmanın Giresunlu gençler tarafından sürdürülmesini arzuladığını dile getirdi.

Araştırmacı, askerlik şubelerindeki tarihî kütük ve künye defterlerinin bir gün erişime açılması hâlinde bu kayıtların mutlaka derlenerek yayımlanması gerektiğini vurguladı.

Bıyık’ın bu çağrısı, Millî Mücadele’de hayatını kaybeden ve isimleri yeterince bilinmeyen Giresunluların gelecek kuşaklara aktarılması açısından önem taşıyor.

TOPAL OSMAN AĞA ARAŞTIRMASIYLA BAŞLADI

1990 yılında Giresun’da doğan Murat Bıyık, 2016 yılında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tarih Bölümünden mezun oldu.

Askerlik görevini Balıkesir’de tamamladıktan sonra lisansüstü eğitimine başlayan Bıyık, 2022 yılında Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalında yüksek lisansını tamamladı.

Doç. Dr. Oktay Karaman’ın danışmanlığında hazırladığı “Topal Osman Ağa’nın Hayatı ve Bibliyografyası” başlıklı tezi, 2025 yılında Harp Sanat Yayınları tarafından kitaplaştırıldı.

Yakın Çağ ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi üzerine araştırmalarını sürdüren Bıyık’ın çalışmaları arasında İstiklal Harbi’ne katılan jandarma alayları, İstiklal Madalyası ile ödüllendirilen kadınlar ve Topal Osman Ağa ile Giresunluların madalya kayıtları üzerine araştırmalar da bulunuyor.

Bıyık, yeni kitabının hazırlık sürecinin Topal Osman Ağa hakkındaki yüksek lisans araştırması sırasında elde ettiği bilgi ve belgelere dayandığını belirtti.

DOĞDUĞU TOPRAKLARA VEFA BORCU

Araştırmacı Murat Bıyık, “İstiklal Madalyalı Giresunlular” kitabını doğduğu topraklara duyduğu vefa borcunun devamı olarak değerlendiriyor.

İlk çalışması olan “Topal Osman Ağa’nın Hayatı ve Bibliyografyası” kitabını bu borcun ilk taksiti olarak nitelendiren Bıyık, yeni eserini ikinci taksit olarak tanımladı.

Kitabın hazırlanmasında katkıları bulunan tez danışmanı Doç. Dr. Oktay Karaman ile Prof. Dr. Sezai Balcı’ya teşekkür eden Bıyık; Ali Kara, Hatice Turan, Hilal Mutlu Karaibrahim ve ailesinin desteklerini de unutmadı.

Eser, İstiklal Madalyası ile ödüllendirilen ilk Giresunlu Topal Osman Ağa ile Abazıpkalıların mücadelesini gelecek nesillere aktaran Osman Fikret Topallı ve Ömer Erden Menteşeoğlu’nun hatıralarına ithaf edildi.

GİRESUN TARİHİ İÇİN YENİ BİR KAYNAK

Arı Sanat Yayınları tarafından Temmuz 2026’da ilk baskısı gerçekleştirilen “İstiklal Madalyalı Giresunlular”, kapsamlı isim kayıtları, arşiv referansları ve soyadı diziniyle dikkat çekiyor.

Kitap, özellikle aile büyüklerinin Millî Mücadele yıllarındaki görevlerini araştırmak isteyen Giresunlular için başvurulabilecek kaynaklardan biri olma özelliği taşıyor.

Bununla birlikte tarih araştırmacıları açısından da yeni çalışmaların önünü açabilecek nitelikte bilgiler sunuyor.

Murat Bıyık’ın arşiv belgelerine dayanarak hazırladığı eser, Giresun’un Kurtuluş Savaşı’na katkısını bireysel kahramanlık hikâyelerinin ötesine taşıyarak isimler, askerî birlikler ve kayıtlar üzerinden ortaya koyuyor.

Araştırma, bir yandan 2 bin 406 kişinin kayıtlara geçmiş hizmetini günümüze taşırken diğer yandan henüz ulaşılamayan belgelerde daha pek çok Giresunlunun hikâyesinin bulunabileceğini hatırlatıyor.

Giresun’un Millî Mücadele geçmişine ilişkin bu yeni çalışma, yıllardır aile hafızalarında yaşayan isimlerin tarihî belgelerle yeniden buluşmasına da kapı aralıyor.

GİRESUN’UN TÜM İLÇELERİ ARAŞTIRMADA YER ALIYOR

Murat Bıyık’ın çalışması, Giresun’un bugünkü tüm ilçelerini kapsıyor. Ancak İstiklal Madalyası kayıtları, belgelerin düzenlendiği tarihte yerleşim yerlerinin bağlı bulunduğu ilçeler esas alınarak sınıflandırıldı.

Bu nedenle günümüzde farklı ilçelere bağlı olan bazı yerleşim yerlerindeki kişilerin bilgileri, dönemin idari yapısına göre başka ilçe başlıkları altında bulunuyor.

https://www.academia.edu/169878950/İSTİKLAL_MADALYALI_GİRESUNLULAR_TADIMLIK_