Kuantum kozmolojisi

Kuantum kozmolojisindeki bazı teorik modeller, evrenimizin makro ölçekte periyodik olabileceğini, yani kozmosun belirli döngüler halinde kendini yenileyebileceğini öne sürüyor.

Kozmologlar onlarca yıldır insanı derin bir düşünceye sürükleyen “Boltzmann Beyni” paradoksuyla mücadele ediyor. Sonsuz bir evrenin standart modellerinde kozmos, nihayetinde termal dengenin hakim olduğu, yüksek entropili ve cansız bir durumda hayal edilemez uzunlukta süreler geçirir.

Bu koşullar altında, rastgele kuantum dalgalanmalarının kendiliğinden sahte belleklere sahip, tekil ve izole bir bilinci / beyni oluşturma olasılığı, istatistiksel olarak galaksilerle ve gerçek gözlemcilerle dolu düzenli bir evrenin evrimleşme olasılığından katkat daha yüksektir.

Kuramsal fizikçi Sean Carroll ile araştırmacı arkadaşları Nadiia Diachenko ve Saakshi Dulani, bu varoluşsal ikilemi çözmek için evrenin tarihinin sonsuz ve kaotik olmak yerine periyodik (döngüsel) bir kuantum sistemine sahip olduğu matematiksel bir model önerdiler.

2026 ortalarında yayımlanan teorileri, kuantum mekaniğindeki üniter evrim yapısından yararlanmaktadır.

Araştırmacılar, evrenin sonlu boyutlu bir kuantum sistemi olduğunu varsayarak ve enerji durumlarını hassas bir şekilde ayarlayarak, kozmosun Boltzmann Beyinlerini doğuran kaotik denge durumuna hiçbir zaman kaymadan, düşük entropili bir Büyük Patlama’dan (Big Bang) Büyük Çöküş’e (Big Crunch) ve ardından tekrar başa sorunsuz bir şekilde geçiş yapabileceğini gösterdiler.

Eğer bu model gerçekliğimizi yansıtıyorsa, kozmik tarih başlangıçtaki düşük entropili kuantum durumuna geri dönen kapalı bir döngüdür. Bu durum, bireysel kararlarımızın veya anlarımızın birebir kopyalanmasını garanti etmese de, evrenin kendisinin sonsuz bir termal ölüm yerine periyodik bir düzen içinde varlığını sürdürdüğü anlamına gelir. Model kanıtlanmış bir gerçeklikten ziyade teorik bir hipotez olarak kalsa da, ölmekte olan ve rastgele bir kozmosa kıyasla muazzam bir şekilde düzenlenmiş bir alternatif sunmaktadır.

Kaynak: Carroll, S. M., Diachenko, N., & Dulani, S. (2026). Toward a Phenomenologically Acceptable Quantum Cyclic Universe. arXiv preprint arXiv:2605.30405.