Lenfoma belirtilerine dikkat

Lenfoma; vücudun savunma ağı sayılan lenfatik sistemde, lenf düğümleri ile başka organ ve dokulardaki lenfoid yapılardan kaynaklanan habis hastalıkların genel adıdır. Nedenleri tam olarak açıklanamasa da bazı durumların riski artırdığı biliniyor. Özbaş, erken başvurunun ve doğru tanının tedavi başarısındaki belirleyici rolüne dikkat çekti.

RİSKİ ARTIRAN DURUMLAR

1. Bazı kimyasallara maruz kalma (ör. benzen, böcek ilaçları, kanser tedavisinde kullanılan bazı kemoterapi ilaçları)
2. Birinci derece akrabada lenfoma öyküsü
3. Radyasyon maruziyeti
4. Otoimmün hastalıklar (bağışıklık sistemi bozukluklarıyla seyreden romatizmal hastalıklar vb.)
5. Doğuştan ya da kazanılmış bağışıklık sistemi yetersizlikleri
6. Bazı enfeksiyon etkenleri (Epstein–Barr virüsü, HIV gibi)

En sık belirti; boyun, koltuk altı, kasık ve köprücük kemiği üstü bölgelerde giderek büyüyen, genellikle ağrısız lenf bezi şişlikleridir. Enfeksiyonlar sırasında büyüyen lenf bezleri uygun tedaviyle gerilerken, lenfomada büyüme enfeksiyonla ilişkili değildir, tedaviye yanıt vermez ve ilerlemeye eğilimlidir. Bunun yanı sıra yineleyen 38°C ve üzeri ateş, belirgin kilo kaybı ve geceleri iç çamaşırı değiştirmeyi gerektirecek düzeyde terleme de önemli uyarı işaretleridir.

Kabul görmüş bir tarama yöntemi olmadığından lenfomalar ulusal kanser tarama programlarında yer almıyor. Bu nedenle söz konusu belirtilerin ortaya çıkması halinde öncelikle aile hekimine başvurmak ve gecikmeden değerlendirme yaptırmak önem taşıyor.

Tanıda ince iğne aspirasyon biyopsileri çoğu zaman yetersiz kalır; kesin tanı için “eksizyonel biyopsi” ile anormal büyüyen lenf bezinin tamamının çıkarılması tercih edilir. Bunun yapılamadığı durumlarda kalın iğneyle yapılan “tru-cut” biyopsilerinden yararlanılabilir.

Hastalığın yayılımının belirlenmesi tanı ve tedavi planında kritiktir. Ultrasonografi ve bilgisayarlı tomografi tanı ve planlamada önemli yer tutarken, PET-BT daha çok hastalık yayılımını saptama ve tedavi yanıtını değerlendirmede kullanılır.

Tedavi başarısı; lenfomanın türü, yayılım hızı ve tutulumun kapsamına göre değişir. Bununla birlikte genel olarak diğer birçok kanser türüne kıyasla başarı oranları yüksektir. Son yıllarda geliştirilen hedefe yönelik tedavilerle sağkalım ve yanıt oranlarında belirgin artış sağlanmaktadır. Özbaş, “Lenfoma sık görülen ama toplumda az bilinen; tedavisi mümkün, önemli bir hastalıktır. Riskli kişiler ve uyarıcı belirtileri yaşayan herkes gecikmeden uygun hekime başvurmalıdır” çağrısını yineledi.