Anadolu’da bir iz, bir boy Çepniler…

Anadolu’nun bir Türk Yurdu haline gelmesinde önemli bir rol oynayan Oğuz Boyu Çepniler hakkında özellikle Doğu Karadeniz’de bir bilinmezlik vardı. Hemen herkesin ağzında bir “Çepni” sözü geçerdi ama kimse üstüne almaz, istihza ile bakardı. Bu hâl 1992’ye kadar devam etti. Tirebolu Kültür ve Yardımlaşma Derneği’nin yayını olan ve Prof. Dr. Faruk Sümer’in kaleminden çıkan “Tirebolu Tarihi”nin 1992’de yayınlanmasına kadar bu süreç devam etti. Çepni’nin manasını “nerede düşman görürse savaşır” olduğu öğrenildi. Bu defa Çepni yerleşiminin yoğun olduğu Giresun ve kazalarında herkes göğsünü gere gere “ben Çepniyim” demeye başladı.

Çepniler’in yurt tuttuğu Aybastı’dan olan Ordu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden Dr. Öğretim Üyesi Kamil Yavuz’un çalışmaları ağırlıklı olarak Oğuz boyları ve Anadolu’nun Türkleşmesi üzerine. Çepniler çalışmasını “Kıymetli Hocam Ayhan Yüksel’e en derin saygılarımla” ithaf yazısı yazarak bize de göndermek nezaketini göstermiş. Kitapta Çepnilerin izlerini sürüyor. Sadece Doğu Karadeniz’de değil Anadolu’da ve Balkan coğrafyasına kadar uzanan geniş sahada. Çepnilerin kurdukları Hacıemiroğulları ve Taceddinoğulları Beylikleri, Kuşdoğan Bey, yerleşim yerleri kitabın başlıca konusunu teşkil ediyor.

Kamil Yavuz’un tespiti bir kavram kargaşasına açıklık getiriyor. Diğer yerlerde olduğu gibi özellikle Giresun, Ordu ve Ağasar vadilerinde Çepni yerleşmelerine bakarak İslamlaşmadan söz edilir. Kamil Yavuz doğru olarak Çepnilerin 13. yüzyıldan 15. yüzyılın ortalarına kadar süren mücadelede bölgeyi “Türkleştirdiği”ni söylüyor. Bu coğrafyada yarı konar-göçer hayat tarzını yaşayan eski inançlarını yitirmemiş Çepni nüfusu var. Öncelikle burada ayağının toprağa sağlam basması var.

Ne var ki Çepniler’in Osmanlı-Safevi çekişmesinde kendilerine yakın buldukları Safevi memleketine gittikleri gerçeği vardır. Çünkü Etrâk, Ekrâd’a tercih edilmiştir. Akkoyunlu bakiyesi de bu nedenle Güneydoğu’yu boşaltmıştır.

Oğuz Boylarından Çepnileri, Vilayet-i Çepni’yi yurt tutmalarını, Çepni yerleşimlerini, çoğumuzun mensup olduğu Çepni boyunu öğrenmek istiyorsanız bu kitabı tavsiye ederim.