Çöp tesisleri nereye yapılsın?

Son günlerde kaynağı bilinmeyen bir bilgi üzerine Espiyeli vatandaşlar infial derecesinde tepki gösterdi. Edinilen bilgilere göre, Giresun merkez dâhil bazı ilçelerin atık çöplerinin Gelevera Vadisi’nde, ilçe merkezine çok yakın bir yere döküleceği iddia edildi. İddia doğruysa, ilçe insanının tepkisi gayet normaldir.

Neden Espiye?

Uzun yıllar Giresun gündeminde ilk sıralarda yer alan çöp problemine bir türlü çözüm bulunamadı. İlimizin farklı noktalarında, farklı zamanlarda gündeme gelen çöp konusuna kalıcı bir çözüm üretilemedi. Gösterilen tepkiler üzerine çöp dökülecek alanlar sürekli yer değiştirdi. Konu unutulma aşamasına yaklaşınca yeni bir yer, yeni bir tez ileri sürüldü. Pek tabii ki tepkiler de gecikmedi.

Espiye insanı soruyor: Neden Espiye?

Bu konuda yapılan hangi çalışmanın sonunda bu karara vardınız? Bu konu sadece Türkiye’nin değil, dünyanın problemidir. Modern ve gelişmiş ülkelerde bu sorun nasıl çözülmüş? Onların yaptığı çalışmalardan hangileri yapılmış da sonuçta Espiye ortaya çıkmış? Cevap bulması gereken bu sorular boşlukta kalınca, yöre insanı ister istemez tepkisini ortaya koyuyor.

Şimdi, bir yerde yanlış başlanınca durumu düzeltmek adına gösterilen tepkilerdeki hatalar arada kaynayıp gidiyor. Çöp problemi hayati bir problemdir. Organik hayattan uzaklaştıkça bu sorun tam anlamıyla baş belası hâline gelmiştir. İki üç yüzyıl tabiatta özelliğini kaybetmeyen atıklar, günlük hayatımızın zaruri ihtiyaçları hâline gelmiştir. Mesela bir plastik şişe yüzlerce yıl çöp kimliğini kaybetmemektedir. Hayatı kolaylaştırmak adına yapılan teknolojik gelişmelere paralel olarak başımızı ağrıtacak sıkıntılar da artmaktadır.

Peki çözüm nasıl olacak? Problem de burada başlıyor. Çöp tesislerine karşıyız, peki çözüm nasıl olacak? Cevap yok. Çöp üretmeyen bir tane insan var mı? Yok. Bu tesislere karşı gelmen için iki özelliğinin olması gerekir. Birincisi, çöp üretmemiş olacaksın. İkincisi, kalıcı bir çözüm bulmuş olmalısın. Birincisi mümkün değil, ikincisi için de insanlık hâlâ mücadele ediyor.

Bu ülkenin hayati problemlerinden biri de altını dolduramadığımız, gerekçelerini sağlıklı temellere oturtamadığımız karşı çıkışlardır. İşte burada bir asgari müşterek oluşturabilsek, problemi daha kolay çözebileceğiz. Çok kötü olan bir diğer taraf ise konu üzerinden siyasal rant elde etme hesaplarıdır. Oysaki ortaya çıkan olumsuzluklar, siyasal bir ayrım yapamayacak kadar hesapsızdır.

Diyelim ki toplumsal duyarlılığın gereğini yaparak çöp tesislerini engelledik. Peki sizce problem çözülmüş mü olacak? Sonuçta bu tesisleri havaya yapamayacağınıza göre yine bir coğrafi noktaya yapacaksınız. O coğrafyada, sizin gerekçe gösterdiğiniz sıkıntılar ortadan kalkmış mı olacak? Oralarda hayatın olmadığını sanmak gibi bir yanlışa düşemeyiz. Bu, aklı inkâr olur. Kısacası problem ortadan kalkmaz. O zaman itirazlarımızı kalıcı çözümler üreterek güçlendirmemiz gerekir.

Espiye’deki tepkiyi anlamak mümkündür. Çünkü hesap kitap yapılmadan, oldu bittiyle, tahribatı getirisinden fazla olacak bir karar çok net şekilde sırıtıyor. Bu noktada toplumsal tepki beni hiç rahatsız etmedi. Hatta çok yakın zamanda ölümle sonuçlanan o acı olayda, iş yeri basılan ve nefsi müdafaadan başka şansı kalmayan kardeşimize Giresun insanının sahip çıkarak kamuoyu oluşturması takdire şayandı. Yani toplumsal tepkiyi sistematik hâle getirmemiz gerekir. Son iki olayda bunu başardık.

Kafamızın arka planı olmadan, kamu yararına olan işlerde ortak hareket etmek mecburiyet hâline gelmiştir. Espiye’ye yapılacağı iddia edilen tesislerin yapılmaması için sayısız neden vardır; ancak onları sayamadık bile. Önce ana prensiplerde anlaşmak gerekir.