Çınar: Yakma tesisi çözümün başlangıcı olmamalı

Giresun’da Çavuşlu Katı Atık Bertaraf Tesisi sonrasında belediyelerin atıklarını hangi yöntemle yöneteceği tartışılırken, İnşaat Mühendisi ve Entegre Atık Yönetimi Uzmanı İzzet Çınar’dan kapsamlı bir değerlendirme geldi.

Çınar, atıktan enerji üretimi ve yakma teknolojilerinin dünyada kullanılan geçerli yöntemler olduğunu ancak Giresun için karar verilmeden önce kentin çöp karakterinin ayrıntılı şekilde ortaya çıkarılması gerektiğini belirtti.

“ÖNCE GİRESUN’UN ÇÖPÜ ANALİZ EDİLMELİ”

Giresun’da yapılan akademik çalışmalarda belediye atıklarının yaklaşık yüzde 60’ının organik karakter taşıdığına dikkat çeken Çınar, yüksek organik içeriğin aynı zamanda yüksek nem anlamına geldiğini ifade etti.

Bu nedenle günlük atık miktarının doğrudan yakılabilir atık miktarı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Çınar, karar öncesinde dört mevsimi kapsayan güncel bir atık karakterizasyonu yapılmasını istedi.

Çınar’a göre atığın alt ısıl değeri, nem oranı, kül miktarı, klor içeriği, yanabilir fraksiyonu ile biyojenik ve fosil karbon oranlarının belirlenmesi gerekiyor.

Günde 400 ton atığın bulunmasının, 400 ton yakılabilir yakıt bulunduğu anlamına gelmediğini belirten Çınar, atık yakmak ile verimli şekilde enerji üretmenin aynı şey olmadığının altını çizdi.

LOJİSTİK VE MALİYET HESABI DA YAPILMALI

Çınar, Giresun’un coğrafi yapısı nedeniyle kurulacak tesisin yerinin ve atıkların tesise nasıl taşınacağının da fizibilitenin temel parçalarından biri olması gerektiğini kaydetti.

Merkez, Bulancak, Espiye ve Görele gibi daha fazla atık üreten ilçelerle küçük ilçelerin aynı teknik ve ekonomik kapasiteye sahip olmadığına işaret eden Çınar, transfer istasyonlarının konumu, taşıma mesafeleri, yakıt giderleri, araç amortismanları ve personel maliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yakma tesisinin yalnızca fırından ibaret olmadığına dikkat çeken Çınar; baca gazı arıtma, sürekli emisyon ölçümü, kimyasal giderleri, bakım masrafları, türbin ve jeneratör sistemleri ile taban ve uçucu kül yönetiminin uzun yıllar boyunca ciddi işletme maliyetleri oluşturacağını belirtti.

Çınar, yanlış kapasitede kurulmuş bir tesisin belediyeler açısından yatırım bedeli yüksek bir tesisten daha pahalı sonuçlar doğurabileceğini savundu.

DÖRT FARKLI MODEL KARŞILAŞTIRILSIN

Giresun için teknoloji adı belirlenerek ihaleye çıkılmasına karşı çıkan Çınar, öncelikle bağımsız bir “Entegre Atık Yönetimi ve Teknoloji Seçim Fizibilitesi” hazırlanması gerektiğini ifade etti.

Çınar, fizibilite kapsamında mekanik ayırma ve düzenli depolama, organik atıkların kompostlaştırılması, biyometanizasyon ve ATY/RDF uygulamaları ile uygun fraksiyonların enerji geri kazanımlı yakılması gibi farklı modellerin aynı veriler üzerinden karşılaştırılmasını önerdi.

Her modelde 25 yıllık toplam maliyet, ton başına bertaraf bedeli, geri kazanılacak malzeme miktarı, enerji üretimi, taşıma giderleri, karbon etkisi ve düzenli depolamaya gidecek atık miktarının ortaya konulması gerektiğini belirtti.

Özellikle küçük belediyelerin kurulacak sistemin maliyetini uzun yıllar boyunca karşılayıp karşılayamayacağının da hesaplanmasını istedi.

“YAKMA OLABİLİR AMA SİSTEMİN BAŞINDA DEĞİL”

Kaynakta ayrı toplamanın güçlendirilmesini öneren Çınar, kâğıt, karton, plastik, metal ve camın mümkün olduğunca belediye atığına karışmadan geri kazanılması gerektiğini ifade etti.

Pazar yerleri, restoranlar, oteller, hastaneler, yemekhaneler ve büyük sitelerde organik atıkların ayrı toplanmasına başlanabileceğini belirten Çınar, bu atıkların biyometanizasyon yöntemiyle değerlendirilerek biyogaz üretilebileceğini kaydetti.

Geri dönüştürülebilir ve organik atıkların ayrılmasının ardından kalan daha kuru ve yüksek kalorifik değere sahip fraksiyon için ise ATY/RDF, çimento fabrikalarında birlikte yakma veya uygun ölçekte termal enerji geri kazanımı seçeneklerinin değerlendirilebileceğini ifade etti.

Çınar, mühendislik yaklaşımını şu görüşle özetledi:

Giresun’un ihtiyacının tek başına bir yakma tesisi değil, entegre atık yönetim sistemi olduğunu belirten Çınar, yakmanın bu sistem içerisinde yer alabileceğini ancak geri kazanım ve ayrıştırmadan sonra kalan uygun fraksiyon için değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Çınar’ın önerdiği sistem; atığın kaynağında ayrılması, geri kazanılabilir malzemelerin ekonomiye kazandırılması, organik atıklardan enerji üretilmesi, geri dönüştürülemeyen uygun fraksiyondan enerji elde edilmesi ve yalnızca geriye kalan atığın düzenli depolanması esasına dayanıyor.